İsa Mesih'in soyu hatalı mı?
Bazı Hristiyan olmayan kimseler tarafından İncil'de İsa Mesih'in soyağacının Matta ve Luka bölümlerinde farklı verildiği ve bundan dolayı soyağaçlarının birbirleriyle çeliştiği yönünde iddialar ortaya atılmaktadır. Fakat işin aslı öyle değil.
Öncelikle İsa Mesih'in soyuna dair hem Matta bölümünü hem de Luka bölümünü inceleyelim;
Matta 1:1-16 - İbrahim oğlu, Davut oğlu İsa Mesih'in soy kaydı şöyledir: İbrahim İshak'ın babasıydı, İshak Yakup'un babasıydı, Yakup Yahuda ve kardeşlerinin babasıydı, Yahuda, Tamar'dan doğan Peres'le Zerah'ın babasıydı, Peres Hesron'un babasıydı, Hesron Ram'ın babasıydı, Ram Amminadav'ın babasıydı, Amminadav Nahşon'un babasıydı, Nahşon Salmon'un babasıydı, Salmon, Rahav'dan doğan Boaz'ın babasıydı, Boaz, Rut'tan doğan Ovet'in babasıydı, Ovet İşay'ın babasıydı, İşay Kral Davut'un babasıydı, Davut, Uriya'nın karısından doğan Süleyman'ın babasıydı, Süleyman Rehavam'ın babasıydı, Rehavam Aviya'nın babasıydı, Aviya Asa'nın babasıydı, Asa Yehoşafat'ın babasıydı, Yehoşafat Yehoram'ın babasıydı, Yehoram Uzziya'nın babasıydı, Uzziya Yotam'ın babasıydı, Yotam Ahaz'ın babasıydı, Ahaz Hizkiya'nın babasıydı, Hizkiya Manaşşe'nin babasıydı, Manaşşe Amon'un babasıydı, Amon Yoşiya'nın babasıydı, Yoşiya, Babil sürgünü sırasında doğan Yehoyakin'le kardeşlerinin babasıydı, Yehoyakin, Babil sürgününden sonra doğan Şealtiel'in babasıydı, Şealtiel Zerubbabil'in babasıydı, Zerubbabil Avihut'un babasıydı, Avihut Elyakim'in babasıydı, Elyakim Azor'un babasıydı, Azor Sadok'un babasıydı, Sadok Ahim'in babasıydı, Ahim Elihut'un babasıydı, Elihut Elazar'ın babasıydı, Elazar Mattan'ın babasıydı, Mattan Yakup'un babasıydı, Yakup Meryem'in kocası Yusuf'un babasıydı. Meryem'den Mesih diye tanınan İsa doğdu.
Bu bölümler arasında çelişki gibi görülen durum Matta bölümüne göre Yusuf'un babası Yakup iken; Luka bölümüne göre Yusuf'un babası Eli'dir. Bu konuda iki görüş söz konusudur:
Görüş 1) Matta bölümü Yusuf'un soyunu; Luka bölümü Meryem Ana'nın soyunu izlemiştir. Dolayısıyla Yakup, Yusuf'un öz babasıdır, Eli ise Yusuf'un kayınbabasıdır.
(Meryem Ana'nın babasının ismi bilinmemektedir. Hristiyanların çoğu apokriflerde geçen Yoakim ismini kabul ederken, bir kısmı bu ayetteki Eli ismini kabul etmektedir. Müslümanlar ise Kur'an'da geçen İmran ismini kabul etmektedir.)
Luka 3:23-38 - İsa görevine başladığı zaman otuz yaşlarındaydı.
Yusuf'un oğlu olduğu sanılıyordu. Yusuf da Eli oğlu, Mattat oğlu, Levi oğlu, Malki oğlu, Yannay oğlu, Yusuf oğlu, Mattitya oğlu, Amos oğlu, Nahum oğlu, Hesli oğlu, Nagay oğlu, Mahat oğlu, Mattitya oğlu, Şimi oğlu, Yosek oğlu, Yoda oğlu, Yohanan oğlu, Reşa oğlu, Zerubbabil oğlu, Şealtiel oğlu, Neri oğlu, Malki oğlu, Addi oğlu, Kosam oğlu, Elmadam oğlu, Er oğlu, Yeşu oğlu, Eliezer oğlu, Yorim oğlu, Mattat oğlu, Levi oğlu, Şimon oğlu, Yahuda oğlu, Yusuf oğlu, Yonam oğlu, Elyakim oğlu, Mala oğlu, Menna oğlu, Mattata oğlu, Natan oğlu, Davut oğlu, İşay oğlu, Ovet oğlu, Boaz oğlu, Salmon[a] oğlu, Nahşon oğlu, Amminadav oğlu, Ram oğlu[b], Hesron oğlu, Peres oğlu, Yahuda oğlu, Yakup oğlu, İshak oğlu, İbrahim oğlu, Terah oğlu, Nahor oğlu, Seruk oğlu, Reu oğlu, Pelek oğlu, Ever oğlu, Şelah oğlu, Kenan oğlu, Arpakşat oğlu, Sam oğlu, Nuh oğlu, Lemek oğlu, Metuşelah oğlu, Hanok oğlu, Yeret oğlu, Mahalalel oğlu, Kenan oğlu, Enoş oğlu, Şit oğlu, Adem oğlu, Tanrı Oğlu'ydu. Görüş 2) Yakup'un babası Mattan ve Eli'nin babası Mattat farklı zamanlarda aynı kadından çocuk sahibi olmuşlardır. Böylece Yakup ve Eli; farklı babalardan, aynı anneden kardeş olmuşlardır. Daha sonra Eli bir kadınla evlenmiş ancak çocuk sahibi olamadan ölmüştür. Bu yüzden Yakup, kardeşi Eli'nin eşiyle "Levirat Evliliği" yapmıştır.
Bu evlilik Yasa'nın Tekrarı 25:5-6 ayetlerinde anlatılmaktadır.
Yasa'nın Tekrarı 25:5-6 - Birlikte oturan kardeşlerden biri oğlu olmadan ölürse, ölenin dulu aile dışından biriyle evlenmemeli. Ölenin kardeşi dul kalan kadına gidecek. Onu kendine karı olarak alacak, ona kayınbiraderlik görevini yapacak. Kadının doğuracağı ilk oğul, ölen kardeşin adını sürdürsün.
Öyle ki, ölenin adı İsrail'den silinmesin.
Bu Levirat evliliğinden Yusuf doğar. Matta, Yusuf'un öz babası olan Yakup'un soyunu izlerken, Luka ise Yasa'nın Tekrarı 25:6 ayetinde yazan "Kadının doğuracağı ilk oğul, ölen kardeşin adını sürdürsün" ifadesinden yola çıkarak ölen kardeş olan Eli'nin soyunu izler.